Zakaz reklamy aptek – interpretacja podstawy prawnej

„Pacjencie! W związku z zakazem reklamy aptek nie możemy przedstawić informacji o produktach na zewnątrz apteki” – taką oto informację można odnaleźć na witrynie jednej z aptek w centrum Warszawy. Poniżej zamieszczona jest nota prawna.

autor: Piotr Kamiński
radca prawny

 

W rezultacie zmiany art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne[1] wprowadzonej z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych został rozszerzony zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych. Zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem art. 94 a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Przepis wskazuje jednocześnie, iż nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. W stosunku do poprzednio obowiązującego uregulowania zakaz reklamy został rozszerzony zarówno pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym. Objął on także placówki obrotu pozaaptecznego, w zakresie ich działalności odnoszącej się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. Celem nowelizacji ww. przepisu miało być wyeliminowanie dowolności w zakresie działalności promocyjnej podejmowanej przez apteki ogólnodostępne, które zdobywając klientów prowadziły różnego rodzaju akcje marketingowe typu „lek za grosz”, bądź „lek za złotówkę”. Pojęcie reklamy nie zostało jednak zdefiniowane i przy jego interpretacji pomocne będzie odwoływanie się do orzecznictwa sądów.

Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych pacjentów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece – niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków – jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych (np. wyroki NSA: z 26 czerwca 2014 r., sygn.. akt II GSK 668/13; z 21 października 2014 r., sygn.. akt II GSK 1336/13). Pojęcie reklamy w sposób obszerny przedstawił też Sąd Najwyższy, którym wyjaśnił, że reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów i usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany (wyrok z dnia 2 października 2007 r., sygn.. akt II CSK 289/07). Innymi słowy za reklamę mogą zostać uznane m.in. napisy, hasła, slogany, spoty TV, billboardy, ulotki, o ile posiadają cechy zachęty i są powiązane z konkretną apteką lub punktem aptecznym.